Islom Sivilizatsiyasi bo’yicha Birinchi Xalqaro Forum: Toshkent sivilizatsion diplomatiyada yangi bobni ochdi

2026-yil 7-11-iyul kunlari O’zbekiston tarixiy ahamiyatga ega uchta shaharda — Toshkent, Samarqand va Termizda — “Birinchi xalqaro islom forumi: Islom sivilizatsiyasi — tinchlik, bag’rikenglik va ma’rifat yo’li” nomli muhim tadbirga mezbonlik qildi.

Toshkent qalbidagi ramziy ochilish

Forum 7-iyul kuni poytaxt Toshkentdagi Islom Sivilizatsiyasi markazida, O’zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev homiyligida o’z ishini boshladi. Uni Islom dunyosi ta’lim, fan va madaniyat tashkiloti (ISESCO) hamda O’zbekiston Islom Sivilizatsiyasi markazi hamkorlikda tashkil etdi. Forumda dunyoning 40 dan ortiq mamlakatidan taxminan 300 nafar ma’ruzachi — vazirlar, muftiylar, olimlar, mutafakkirlar va ekspertlar — ishtirok etdi.

Ochilish marosimida Butunjahon Musulmonlar Ligasi Bosh kotibi, shayx doktor Muhammad ibn Abdulkarim al-Iso televizion murojaat bilan chiqdi, unga bir qator vazirlar va xalqaro islom tashkilotlariga a’zo davlatlar vakillari qo’shildi.

Uch shahar — uch alloma

Forumning eng o’ziga xos xususiyatlaridan biri shundaki, u faqat Toshkent bilan cheklanib qolmadi — Samarqand va Termizga ham kengaydi, u yerda mintaqaning har bir buyuk allomasiga bag’ishlangan ixtisoslashgan ilmiy konferensiyalar o’tkazildi:

• Samarqandda Imom al-Buxoriy xotira majmuasida “Imom al-Buxoriyning ‘al-Jomi’ as-Sahih’ kitobi — ummat kitobi” mavzusidagi konferensiya bo’lib o’tdi, unda Imom al-Buxoriy merosi va uning “Sahih”ining jahon ilmidagi o’rni muhokama qilindi. Yana bir alohida konferensiya Imom al-Moturidiy merosiga bag’ishlandi, unda islomda mo’tadillik falsafasi va ekstremizmga qarshi kurashda aql bilan e’tiqod muvozanati masalalariga e’tibor qaratildi.
• Termizda Imom at-Termiziy merosini o’rganishga bag’ishlangan konferensiya bo’lib o’tdi, unda islom axloqi, adabiy madaniyat hamda ruhiy-axloqiy tarbiya masalalariga e’tibor qaratildi.

Misr vaziri xabari: saqlash emas, ishlab chiqarish sivilizatsiyasi

Taniqli ishtirokchilar orasida Misr Oliy ta’lim va ilmiy tadqiqotlar vaziri, ISESCO Bosh konferensiyasi raisi doktor Abdulaziz Qunsava ham bor edi. U islom sivilizatsiyasi butun tarixi davomida “shunchaki bilimni saqlab qolish emas, balki bilim ishlab chiqarish sivilizatsiyasi” bo’lganini ta’kidladi, uning madrasalari, universitetlari, kutubxonalari va rasadxonalaridan chiqqan hissalar tibbiyot, muhandislik, matematika, astronomiya, falsafa va gumanitar fanlar taraqqiyotiga asos bo’lganini bildirdi. U bugungi mas’uliyat — bu merosni yanada ijodiy ta’lim tizimlari va raqobatbardosh bilim iqtisodiyotini qurish uchun qayta ishga solishdan iboratligini ta’kidladi.

Toshkent bayonoti: so’zlardan muassasalarga

Forum yakunida “Toshkent bayonoti” deb nomlangan hujjat qabul qilindi, unda bir qator muhim tashabbuslar mujassam edi:

• O’zbekiston va kengroq Movarounnahr mintaqasining islom va jahon sivilizatsiyasini shakllantirish va rivojlantirishdagi tarixiy roli tan olindi.
• Islom sivilizatsion merosini o’rganish, saqlash va targ’ib qilish sohasida yangi xalqaro hamkorlik doirasini yaratishga qaratilgan Islom Sivilizatsiyasi bo’yicha Birinchi Xalqaro Forumning global tashabbuslari e’lon qilindi.
• Bu merosni o’rganish, saqlash va targ’ib qilishdagi ajoyib hissalarni taqdirlash uchun Islom Sivilizatsiyasi xalqaro mukofoti ta’sis etildi.
• Asosiy ilmiy tadqiqotlarni, yodgorliklarni ta’mirlashni va yosh tadqiqotchilarni tayyorlashni qo’llab-quvvatlash uchun Islom Sivilizatsiyasi tadqiqotlari xalqaro fondini tashkil etishga rozilik berildi.
• Kelgusi sessiyalar uchun doimiy muvofiqlashtiruvchi organ sifatida Forumning xalqaro kengashi tasdiqlandi.
• O’zbekiston Islom Sivilizatsiyasi markazini 2027–2030-yillarda rivojlantirish yo’l xaritasi qabul qilindi.
• Ishtirokchilar Prezident Shavkat Mirziyoyevga minnatdorchilik xati yo’lladilar.

Tadbirning ma’nosi

Ushbu forum bilan O’zbekiston endi shunchaki o’zining ilmiy va diniy merosini tiklash bilan cheklanib qolmadi — u bu merosni muassasalar, mukofotlar va muvofiqlashtiruvchi kengashlar orqali kelgusi yillar davomida davom etadigan doimiy xalqaro sivilizatsion muloqot va ilmiy tadqiqot platformasiga aylantirishga qaratilgan yangi bosqichga o’tdi.